محمود سامانى

178

مناسبات ايرانيان با حجاز در دوره هاى مختلف تاريخ اسلامى ( فارسى )

چهار - اتهام همدستى ايران با روسيه بر ضد عثمانى يكى از عوامل تنش‌زا در مناسبات ايران و حجاز در دوره صفويه اين بود كه گاهى در حرمين ، شايع مىشد دولت صفويه براى حمله به دولت عثمانى با مسيحيان و دولت روسيه متحد شده‌اند . اين گونه تبليغات منفى كه از سوى تركان عثمانى و هواخواهان آنها در حرمين به‌ويژه از سوى دشمنان شيعه منتشر مىشد ، روابط صفويه با اشراف حجاز را دچار تنش مىكرد . از اين رو ، حضور حجاج در حرمين با سوء ظن عثمانىها و عوامل آنان همراه بود و به آنها به ديد جاسوس و مبلغ صفويان مىنگريستند . با وجود چنين ذهنيتى ، عثمانىها مانع انجام فريضه حج ايرانيان نمىشدند و در بيشتر سال‌ها كاروان‌هاى حج اعزام مىشدند ؛ چرا كه به‌نظر مىرسد دولت عثمانى و حاكمان حجاز افزون بر داشتن مقاصدى همچون كسب درآمد از حجاج ايرانى ، بيشتر از آن واهمه داشتند كه در صورت ممانعت از حج‌گزارى ايرانيان ، به عنوان « صَد عن سيبيل الله » شناخته شوند و پىآمدهايى براى ايشان داشته باشد . پنج - كشتن شيعيان به جرم تلويث در عصر صفوى هراز چندى در مكه شايع مىكردند كه شيعيان معتقدند براى تكميل حج خود بايد ديوار كعبه را آلوده كنند . در سال 1088 ه . ق چون چيزى شبيه عذره در بخش‌هايى از كعبه ، حجر الاسود و درب كعبه و پرده آن مشاهده شد ، شيعيان را متهم به اين اقدام كردند . به همين دليل ، دو نفر از عالمان ايرانى به نام‌هاى سيد مؤمن رضوى و سيد شمس‌الدين را كه در مسجد الحرام حضور داشتند ، از مسجد بيرون بردند و نيز عده ديگر از ايرانيان را به قتل رساندند . عصامى مكى اعتقاد دارد كه اين كار را به عمد براى كشتن اين افراد انجام داده بودند ، درحالى كه